Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza

Najwcześniejsze z zachowanych wierszy Czechowicza pochodzą z 1922 roku. Mają jeszcze znamiona poetyki młodopolskiej, jednak szybko się to zmienia. W kolejnym okresie twórczości Czechowicza i publikacji w „Reflektorze”, a także w pierwszym tomie Kamień widać wyraźnie związki z modernizmem, ale zaczynają dominować powiązania z futuryzmem i nową sztuką. Z nowym nurtem wiąże go metaforyka o funkcji brutalizującej rzeczywistość, pochwała potęgi i szybkości, spojrzenie urbanisty, kult maszyny (wiersz Pędem- pochwała szybkiego biegu samochodu, pęd dochodzi do nieskończoności). Urzeczenie nieskończonością i bogactwem życia oraz nieustannej jego przemiany wiąże się z bergsonizmem.

Liryka Czechowicza zbudowana jest z antynomii – wewnętrznych przeciwieństw i opozycji. Kult maszyny rzutuje u Czechowicza na koncepcję człowieka. Jest to uwielbienie cywilizacji nie wprost, przez śpiewanie hymnów, ale pośrednio przez wywyższenie (Przemiany). W wierszach z tego okresu występuje słownictwo związane z geometrią. Wiersze Czechowicza tworzą kubistyczne pejzaże, są językowym odpowiednikiem kubistycznego malarstwa. Kubistyczna zasada konstrukcji pejzażu występuje również w kolejnym tomie dzień jak co dzień z 1930 roku. Kontynuował on rozbudowę wizji codzienności, zapowiadał pochwałę zwykłego życia. Bliski jest w tych wierszach autor futurystom (dno). Przejmuje od nich także futurystyczny wzorzec erotyki, a także liryczną tonację, ton wiersza i rymy. Czechowicz różnił się od innych stawianiem znaków zapytania, wyrazem niepokoju i strachu wobec cywilizacji, metafizyczną głębią. Zwątpiwszy w sens cywilizacji już do jej spraw nie powrócił. Wiersze z początkowego etapu twórczości odznaczają się niespokojnym rytmem, szybkim i nieregularnym tempem wiersza, naśladują tempo współczesnego życia i miasta.

Obsesja śmierci

Już w pierwszym tomie Czechowicz zaprzecza rajowi cywilizacji (Przemiany, Śmierć, Więzień miłości). Wrażliwa intuicja podmiotu lirycznego odczuwała stałą wszechobecność śmierci. Śmierć wydaje się nieodpartą oczywistością, groźną, przeciw której trzeba szukać pomocy. Pierwsze tomiki zaznaczają konflikt pomiędzy życiem i śmiercią. Kolejny – ballada z tamtej strony – zdecydowanie skupia się już na śmierci – świadczy o tym chociażby sam tytuł. Śmierć zjawia się tu pod postacią symbolu, aluzji. Ekslibris poety z tamtego czasu zawiera napis Vita somnium breveŻycie snem krótkim. Zafascynowanie śmiercią wynika nie tylko z osobistych dyspozycji i przekonań poety, ale z ówczesnej ogólniejszej tendencji. Podobnie jak zafascynowanie spirytualizmem. Sny u Czechowicza należą do obszaru śmierci.


Wizja śmierci połączona jest z wyrażeniem chłodu i zimna. Towarzyszą jej słowa związane z nocą, pogrzebem lub czasem, w którym ujawnia się świat śmierci. Klimat śmierci w wierszach rozszerza się, wraz z obsesją katastrofy, niepokoju i oczekiwania zagłady tworzy jednolitą tonację w tonie tragiczności.

Katastrofizm Czechowicza

W porównaniu z katastrofizmem „Żagarów” był u Czechowicza bardziej egocentryczny, bardziej ogólny, syntetyczny, mniej nastawiony na historię. Katastrofizm wynika z kilku podstawowych elementów. Pierwszy to wspomnienie wojny z 1920 roku, w której brał udział poeta (Front, dzisiaj verdun). Drugi to kryzys ekonomiczny z przełomu lat dwudziestych i trzydziestych (Wulkan), zaś trzeci wynika z zmian w Europie w latach trzydziestych po dojściu Hitlera do władzy i rozpowszechnieniu faszyzmu. Kolejny wynika z pojmowania świata, przyrównywanego do heraklitowej rzeki. Płynność i niestałość rzeczy (którą w wierszach najczęściej symbolizuje rzeka) prowadzą ku katastrofie egzystencjalnej, towarzyszącej każdemu faktowi istnienia. Zagłada to nieubłagana konieczność, ostatecznie jednak otworzy drogę ku nowemu odrodzonemu światu. Katastrofa u Czechowicza spleciona jest z rozwiązaniem losu poety. Wszelkie przeczucia, przepowiednie skierowane są przeciw podmiotowi lirycznemu. Warto wspomnieć o symbolice konia, który był sygnałem wywoławczym wszelkich niepokojów, burz, katastrof. Symbolizował siły będące poza zasięgiem człowieka. Wśród barw związanych ze śmiercią - dominuje czerwień (nazywana często płomieniem, pożarem) i czerń.

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Biografia Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Miejsce Czechowicza w literaturze
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Powrót - interpretacja i analiza
Erotyk - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - interpretacja
But w butonierce - analiza
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - geneza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - analiza
Urszula Kochanowska - geneza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Topielec - interpretacja
Topielec - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Dziewczyna - analiza
Dwoje ludzieńków - geneza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - analiza
Dusiołek - geneza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - analiza
Szewczyk - interpretacja
Szewczyk - analiza
Pan Błyszczyński - geneza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La précieuse - geneza
La précieuse - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - interpretacja
Przedśpiew - analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Kowal – interpretacja
Kowal - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Ars poetica - interpretacja
Ars poetica - analiza

Słonimski Antoni
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja
Credo - analiza i interpretacja

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Rzecz czarnoleska - analiza
Wiosna. Dytyramb - geneza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - analiza
Mieszkańcy - geneza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - analiza
Do krytyków - geneza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - analiza
Prośba o piosenkę - geneza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - analiza
Sitowie - geneza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - analiza

Wierzyński Kazimierz
Kufer - geneza
Kufer - interpretacja
Kufer - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Motto - analiza i interpretacja
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

Inne
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Główne cechy polskiego futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne założenia futuryzmu
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Biografia Juliana Przybosia
Tematyka wierszy Przybosia
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Poetyka „Żagarów”





Tagi: