Poetyka „Żagarów” ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Poetyka „Żagarów”

Celem nowej literatury miało się stać odkłamywanie antropologicznych wzorców kultury, zastąpienie emocjonalizmu władzą intelektu, dominację przeżyć indywidualnych miała zastąpić problematyka kolektywnego odczuwania, zaś biologizm - socjologia. Podstawowym wyznacznikiem jakości utworu nie są jego formalnoliterackie walory, lecz zakreślony w nim horyzont teoriopoznawczy i wewnętrzna logika całej struktury programowej. Ideałem poetyckim lat trzydziestych miał stać się skonstruowany z faktów, gazet, przeżyć, wrażeń i impresji, strzępów filmowych kronik i plakatowych napisów, opowieści, wyobrażeń collage społeczny. Idea konstrukcyjna i myślowa wiersza miały spajać się, pozwalając na taki układ poetyckiego materiału, by w pełni odzwierciedlał kierunkowe intencje artysty.

Rdzeniem poetyki wilnian jest „styl rozbity”, zawierający w sobie rozumienie konfliktu wyobrażeń i konfliktu stylistyk jako znaku i próba wykorzystania nośności tych znaków. W poetyce żagarystów utwory kondensują w obrazach „style światopoglądowe”, są zapisem gry systemów myślenia o świecie. Jako obrazy tych systemów wprowadzone zostały do wierszy realia, chwyty stylistyczne i frazeologiczne – w rezultacie utwór jawi się jako zapis gry wzorów teoretyzowania doświadczeń. Zmysłowemu barokowi rzeczy towarzyszy asceza intelektualnych konstrukcji interpretacyjnych, porządkowi – rozsadzający ten porządek nadmiar. Historyzm wilnian rozgrywa się między misterium a plakatem (standardem, tym co masowe, powszednie). Historia związana jest z problematyką motywacji jednostkowego losu. W historyzmie krzyżują się perspektywy: społeczno-polityczna i misteryjno-matafizyczna. Chłodny, epicki klasycyzm łączy się z wypowiedzią kontemplacyjno-refleksyjną, zbliżoną do modlitwy. Najczęstszą figurą stylistyczną wczesnych żagarystów jest antyteza, reguła, iż figura ma sobie zaprzeczać.

„Styl rozbity” był wynikiem przyjęcia koncepcji tekstu jako „narzędzia analizy”, natomiast do kreowania „gotowej prawdy” czyli mówienia wprost, stosowania liryki apelu służyła wizja w pejzażu. „Wizja” to obraz poetycki oparty na suwerennym wobec „pojęciowych zespołów” doświadczeniu imaginacji. Jedną z najważniejszych motywacji wizji było samo wyobrażenie historii, łączące wielkie procesy dziejowe z kategoriami losu, opatrzności, z pierwiastkami metafizyczno-irracjonalnymi. Program i praktyka literacka żagarystów powstała w klimacie fascynacji zaskakującym uogólnieniem, olśniewającą ideą. Starają się uchwycić „błysk obrazu”, będącym próbą dotarcia do podstawowych prawd. Sposób montażu wizji jest efektem zderzania się przeciwstawnych mitologii, kontrastowych idei. Wizja to użycie obrazu w celu scalenia rozbitego doświadczenia. Najbardziej charakterystyczną cechą wizji wilnian jest ich pejzażowość (związana z pejzażem polskim, symbolizującym Ojczyznę, miejsce duchowego zakotwiczenia) lub intensywny biologizm.


Materiałem stają się realia przyrodnicze, doznania zmysłowe oraz ich ufantastycznione pochodne. Pejzaż traktowany bywa często jako skrótowy znak problematyki społeczno-cywilizacyjnej. Wizje śmierci, niepokoju zestawiane są z realiami przygód w plenerze, sportu, tężyzny fizycznej. Głównym pejzażem jest pejzaż Wileńszczyzny – leśnych uroczysk i jezior, królestwa ptaków, obraz ziemi, która stanowi azyl dla opuszczających miasto czytelników gazet. Znajomy pejzaż rozszerza się do perspektywy kosmicznej, mitycznej ziemi-ojczyzny różnych gatunków istnień, kraina niezniszczalna i życiodajna. Obok pejzażu często występuje mit podróżnika, wędrowca, awanturnika związany z głodem świata zafascynowanych światem, jego zmiennością i zapowiadaną agonią prowincjuszy.

Katastrofizm

Głównym dokumentem katastrofizmu Żagarów są wiersze i poematy członków grupy. Wspólnie wypracowali charakterystyczny sposób poetyckiego obrazowania i wyobrażania nadciągającej katastrofy. Pod pojęciem katastrofizmu można rozumieć taką postawę światopoglądową, która wychodząc od określonej analizy – najczęściej historiozoficznej – zapowiada nieuchronny zmierzch wartości uznanych za konstytutywne dla danego systemu kulturowego; postawę przy tym taką, która artykułować się może w różnym materiale gatunkowym, posługując się dowolnymi środkami artystycznymi. Wizje żagarystów w znacznym stopniu oparte są na wzorcach apokaliptycznych oraz romantycznych – przynosiły równocześnie obrazy „drugiego brzegu”, niewyraźne zarysy uniwersum odnowionego, obmytego z występku, cierpienia i zła w kąpieli z ognia i krwi. Katastrofa była dla nich kataklizmem przerażającym, ale koniecznym. W poetyce katastroficznej żagarystów odnaleźć można stylistyczne, konstrukcyjne i obrazowe „klisze” z biblijnej profetyki, elementy wizjonerstwa romantycznego (późny Słowacki, Mickiewicz), klasycystycznej idei ładu i harmonii, symbolistycznego poszukiwania „jądra” bytu, kasandrycznego apokryfu ludycznego, rewolucyjnej retoryki polityczno-społecznej, a nawet składniki dyskursu historiozoficznego.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja

Wierzyński Kazimierz
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza

Inne
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu





Tagi: