Ideowe podłoże „Żagarów” ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Ideowe podłoże „Żagarów”

Początek działalności grupy wiąże się z nasileniem skutków wielkiego kryzysu. Uwidocznił on potrzebę nowego widzenia problematyki cywilizacyjnej i kulturowej. Młodzież poddana jest presji sprzecznych doktryn i programów. Głodowi przekonań towarzyszy świadomość kryzysu. Ich ton jest kategoryczny. Styl manifestów cechuje połączenie teorii z intuicją. Łączą ich także palące problemy wileńskiej polityki i spory awangard literackich końca lat dwudziestych („bomba literacka”).

Stosunek żagarystów do poezji został wypowiedziany w nocie redakcyjnej do artykułu „Defilada umarłych bogów”. Czytamy w nim między innymi: „Temat: czy jesteśmy <> z wiersza Czesława Miłosz i kto jest odpowiedzialny za naszą tak często negatywną i sceptyczną postawę wobec życia. Są objawy, które każą uznać, że przemyślenie tej sprawy jest rzeczą wagi wielkiej. […] Dalecy od haseł <> i <> widzimy, że nie sposób podchodzić do zjawisk artystycznych bez przemyślenia naszych postulatów ideowo-społecznych.”

Defilada umarłych bogów (1931) z 3 numeru jest radykalną krytyką systemów wartości ówczesnych wspólnot światopoglądowych, instytucjonalnych struktur i więzi organizacyjnych; marksizującą utopią, rozprawą z demokracją kapitalistyczną, krytykuje nacjonalizm, odżegnuje się jednak od komunizmu. To płomienne oskarżenie koncepcji liberalnego kapitalizmu z jego systemem giełdowym, wolnorynkową grą sił, „towarową” moralnością. Autor zapowiadał „czasy wielkiej pożogi nagromadzonych nienawiści”, bądź czasy „wielkiej epopei i przemian”. Dembiński pisał: „przekreślamy etyczny typ człowieka, którego wychowuje demokracja kapitalistyczna. Marzymy o nowej, twardej moralności wytwórców”. Rewolucja moralna była przesłanką zmiany ustroju (idealizm). Trzy numery później ukazuje się następny tekst o charakterze pokoleniowego manifestu - „Podnosimy kurtynę”, a następnie kolejny „Podnosimy kurtynę – drugie szarpnięcie za sznurek”. Autor postulował nacjonalizację przemysłu, planowanie w skali kraju, równy podział dochodu między pracujących, przy jednoczesnej „rewolucji moralnej”.


W wypowiedzi Dembiński wykorzystuje motyw sądu. Oskarżycielami są młodzi, a oskarżonymi cała współczesność, którą ci „młodzi” zastali. Krytykuje między innymi ustrój kapitalistyczny i nacjonalizm. Autor stawia na młodą inteligencję, poszukującą jasnych rozwiązań ideologicznych, gotową wiernie czemuś służyć. Z artykułu tego wynika uświadomienie sobie sytuacji kultury jako kryzysowej (nazwanie tradycyjnej humanistyki jako „strych rupieci”), interpretacja kryzysu w kategoriach marksistowskich, wyczuwa się także elementy humanizmu katolickiego. Kryzys kultury pozbawia człowieka trwałych wzorów.

Postulat moralności heroicznej powtarza się w wielu żagarystowskich wypowiedziach – w rozważaniach na temat ucieczki od artystycznej łatwizny, w sprzeciwie wobec artystycznej kokieterii, erotycznej konsumpcyjności. Człowiek jutra stworzony jest do moralnego wysiłku, do krańcowych poświęceń w imię społecznego dobra, do autoewolucyjnych przekształceń własnej psychiki ciążącej ku temu co łatwiejsze, wygodniejsze, przyjemniejsze.

Elementy stylu krytyczno-programowego żagarystów to:
  • szeroki horyzont syntez,

  • wielojęzyczność,

  • konflikt perspektyw uogólniających,

  • uwikłanie biografii i praktyki artystycznej w politykę,

  • rozumienie utworu zależne od jego miejsca w komunikacji społecznej, w całości systemu kultury literackiej danego czasu.


Program jest takim samym dokonaniem kulturowym jak poezja, jest równie ważny. W teorii poezji kładli żagaryści nacisk na horyzont teoriopoznawczy i wewnętrzną logikę całej struktury poznaniowej. W twórczości żagarystów działały dwa wzory programowe: lewicowo-rewolucyjny bliski „Kwadrydze” i awangardowy, w wydaniu Peiperowskim. Przeciwstawiali „Kwadrydze” fundamenty formy (zarzucali agitacyjność), zaś „Zwrotnicy” ideę człowieka-wytwórcy. Patrzą na te ugrupowania jako na częściowe realizacje modelowej całości. Podstawowym kierunkiem jest awangardowy konstruktywizm. Mimo iż swoje wiersze publikowali w „Linii”, krytykowali krakowian za nikłe zainteresowanie sprawami i procesami społecznymi, oderwanie ich języka od socjalnego dyskursu. Odcinali się od krakowian i ich awangardy uważając, że przerosła ich zmieniająca się rzeczywistość.

strona:    1    2  


Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Żal - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza

Jasieński Bruno
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja

Leśmian Bolesław
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza

Wierzyński Kazimierz
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza

Inne
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia





Tagi:
Partner serwisu: