Program i poetyka awangardy krakowskiej ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Program i poetyka awangardy krakowskiej

Twórcą poetyki awangardy krakowskiej był podmiot zbiorowy, choć faktycznie podstawą badań są poetyki poszczególnych autorów.

Futuryzm a awangarda krakowska

Na pierwszy plan wysuwały się teoretyczno-programowe artykuły Peipera, nazywanego „papieżem awangardy”, w których zarysowany został program I Awangardy. Część założeń pokrywa się z postulatami futurystów:
  • sztuka powinna dostosować się do wymagań nowoczesności, walka o nową sztukę,

  • zerwanie ze schematami przeszłości,

  • hasło „trzech M”: Miasto (nowa cywilizacja jest miejska), Masa (zjawiska masowe, sztuka ma projektować demokratyczne zmiany wciągające masy), Maszyna (najwspanialszy triumf nowoczesności).


  • Poezję futurystów cechowała jednak bezpośredniość, zaś przedstawiciele awangardy krakowskiej byli zwolennikami „pośredniości”, dyscypliny i „wstydu uczuć” („poezja współczesna nie krzyczy swoich uczuć”). Awangarda w przeciwieństwie do futuryzmu pragnęła być poezją teraźniejszości. Orientacja na teraźniejszość determinowała uprzywilejowanie określonych tematów: miasta, masy, maszyny, jako motywów treściowych nie jedynych, ale reprezentatywnych, wyróżniających i dlatego wskazanych; w zakresie form literackich wykładnikami owego prezentyzmu miały być: kult nowości, wyrafinowanie, komplikacjonizm artystyczny, oryginalność ekspresji.

    Cywilizacja rządzi się prawami konstrukcji (nie destrukcji), więc utwór poetycki powinien być świadomą konstrukcją, niezależną od poetyckiego natchnienia,
    • w poezji obowiązuje ekonomia i oszczędność słów – hasło „najmniej słów” - eliminacja wszystkiego co zbędne,

    • „słowo ma dziwić się słowu” - cywilizacja styka odległe niegdyś zjawiska.


    Ideologia awangardy krakowskiej (I Awangardy)

    Postawa ideowa awangardy zorientowana była niedwuznacznie na lewo. Większość poetów awangardy opowiadała się za socjalizmem, choć nie zawsze może był on konsekwentny i całkowicie świadomy swoich założeń. Ale widziano w nim jedyną ideologię, otwierającą nowe perspektywy życia i sztuki. Jednocześnie jednak awangarda odcinała się stanowczo od taniej i bezpośredniej agitacji. Artysta służy społeczeństwu i socjalizmowi, wykonując sumiennie swoją pracę. A praca artysty to przede wszystkim szukanie nowych środków wyrazu. Nowe formy w poezji nie tylko wzbogacają i posuwają naprzód sztukę poetycką, ale wyprzedzają zarazem nieuchronne strukturalne przemiany życia społecznego.


    Awangardyści atakowali Skamandrytów za ich „kataryniarstwo”, posługiwanie się „tworzydłami” - gotowymi schematami językowymi i lirycznymi.

    Poetyka awangardy krakowskiej

    Kreacjonizm to odejście od iluzji mimetycznej na rzecz wyobraźni, budowanie, kreowanie, tworzenie rzeczywistości własnej, rządzonej odmiennymi prawami, osiągane jest to przez silną metaforyzację elementów rzeczywistości lub wprowadzanie wątków autotematycznych. Świat jest tworzony przez pryzmat osobowości autora.

    Metafora rozwinięta, obraz metaforyczny lub zdanie metaforyczne stanowiły najbardziej istotną część struktury wierszy awangardowych. Pierwszorzędną rolę odgrywała metafora – skondensowana i syntetyczna. Miała być uniwersalną zasadą poezji, odcinającą ją od innych typów mowy. Metaforyczne relacje między słowami i zespołami słów są reinterpretacją „zwykłych” powiązań składniowych, ponieważ stanowią wobec nich szczególną nadwyżkę, powodują uwielokrotnienie stosunków międzysłownych. Metafora wyzwala wieloznaczność.

    „Zdanie metaforyczne” to układ, w którym toczy się nieustanna polemika między relacjami na osi następstwa i relacjami w porządku „równoczesności”. Istotą metafory jest koegzystencja znaczeń. Peiper uważał, że odległość relacji istniejących między porównywanymi członami jest jej głównym walorem poetyckim (kategoria „samowolności” uzasadnionej, zgodnej z systemowością języka). Metafora sprzęga samowolnie najodleglejsze pojęcia i tworzącej związki treściowe, którym nic w świecie realnym nie odpowiada.

    strona:    1    2  
    


    On chce TO zrobić,
    a Ty nie jesteś gotowa?

    10 zdań, które pomogą Ci
    zatrzymać chłopaka przy sobie!

    Mój pierwszy raz...

    Zobacz inne artykuły:

    Czechowicz Józef
    Miejsce Czechowicza w literaturze
    Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
    Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
    Biografia Józefa Czechowicza
    Sam - analiza i interpretacja
    modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
    Żal - analiza i interpretacja

    Gałczyński Konstanty Ildefons
    Serwus, madonna - analiza i interpretacja
    Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
    Wit Stwosz - analiza i interpretacja
    Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
    Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
    Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
    Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
    Niobe - analiza i interpretacja

    Iwaszkiewicz Jarosław
    Erotyk - interpretacja i analiza
    Powrót - interpretacja i analiza
    Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

    Jasieński Bruno
    But w butonierce - analiza
    But w butonierce - interpretacja
    JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

    Leśmian Bolesław
    W malinowym chruśniaku - interpretacja
    W malinowym chruśniaku - geneza
    Pan Błyszczyński - analiza
    Pan Błyszczyński - interpretacja
    Pan Błyszczyński - geneza
    Szewczyk - analiza
    Szewczyk - interpretacja
    Dusiołek - analiza
    Dusiołek - interpretacja
    Dusiołek - geneza
    Dwoje ludzieńków - analiza
    Dwoje ludzieńków - interpretacja
    Dwoje ludzieńków - geneza
    Dziewczyna - analiza
    Dziewczyna - interpretacja
    Topielec - analiza
    Topielec - interpretacja
    Urszula Kochanowska - analiza
    Urszula Kochanowska - interpretacja
    Urszula Kochanowska - geneza
    W malinowym chruśniaku - analiza

    Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
    La prcieuse - analiza i interpretacja
    La prcieuse - geneza
    Płyty Carusa - analiza i interpretacja
    Miłość - analiza i interpretacja

    Słonimski Antoni
    Credo - analiza i interpretacja
    Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

    Staff Leopold
    Przedśpiew - analiza
    Przedśpiew - interpretacja
    Ars poetica - analiza
    Ars poetica - interpretacja
    Kartoflisko - analiza
    Kartoflisko - interpretacja
    Curriculum vitae - analiza
    Curriculum vitae - interpretacja
    Wysokie drzewa - analiza
    Wysokie drzewa - interpretacja
    Kowal - analiza
    Kowal – interpretacja
    Deszcz jesienny – analiza
    Deszcz jesienny – interpretacja

    Stanisław Przybyszewski

    Tuwim Julian
    Sokrates tańczący - analiza
    Sokrates tańczący - interpretacja
    Sitowie - analiza
    Sitowie - interpretacja
    Sitowie - geneza
    Prośba o piosenkę - analiza
    Prośba o piosenkę - interpretacja
    Prośba o piosenkę - geneza
    Do krytyków - analiza
    Do krytyków - interpretacja
    Do krytyków - geneza
    Mieszkańcy - analiza
    Mieszkańcy - interpretacja
    Mieszkańcy - geneza
    Wiosna. Dytyramb - analiza
    Wiosna. Dytyramb - interpretacja
    Wiosna. Dytyramb - geneza
    Rzecz czarnoleska - analiza
    Rzecz czarnoleska - interpretacja

    Wierzyński Kazimierz
    Kufer - interpretacja
    Kufer - geneza
    Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
    Motto - analiza i interpretacja
    Zielono mam w głowie - analiza
    Zielono mam w głowie - interpretacja
    Kufer - analiza

    Inne
    Główne cechy polskiego futuryzmu
    Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
    Poetyka „Żagarów”
    Ideowe podłoże „Żagarów”
    Powstanie i rozwój „Żagarów”
    Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
    Tematyka wierszy Przybosia
    Biografia Juliana Przybosia
    Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
    Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
    Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
    Program i poetyka awangardy krakowskiej
    Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
    Główne założenia futuryzmu
    Fazy rozwoju futuryzmu





    Tagi: