Płyty Carusa - analiza i interpretacja ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Kilka słów wstępu

Cykl „Płyty Carusa” Maria Pawlikowska-Jasnorzewska opublikowała w 1930 roku, w przełomowym zbiorze „Profil białej damy”. Innowacyjność tego tomu polega na przemianie jego autorki z tworzącej lirykę miłosną w zgrabnych formach miniatur poetyckich w lubującą się w zagadnieniach spirytystyczno-okultystycznych i problematyce egzystencjalnej.

Wśród głównych motywów cyklu wyróżnić należy przede wszystkim nieśmiertelność, rozumianą przez poetkę nie jako wartość nauki chrześcijańskiej, lecz – w myśl filozofii Horacego - jako skutek artystycznego procesu tworzenia.

O przełomowości tomu świadczą opinie dwóch współczesnych poetce twórców: Juliana Przybosia i jego imiennika, Tuwima. Ten pierwszy, będąc pod wrażeniem jej „nowoczesności oraz postępowości poetyckiej” po latach pisał: (…) ona jedna spośród skamandrytów wolna była w całej swojej poezji od młodopolszczyzny. (…) Dziś już dostrzega to wielu, ćwierć wieku temu wiedzieli to tylko konsekwentni antysymboliści, tj, poeci awangardy – i to ich właśnie (ten antysymbolizm) z Pawlikowską w poezji łączyło. Z kolei będący jego poetycką antytezą Tuwim apostrofował: O staroświecka, młoda pani z Krakowa”. Jak słusznie konstatuje autor tego zestawienia – Piotr Kuncewicz – „dla piewcy ładu i unizmu Pawlikowska była nowoczesna, a dla „pierwszego w Polsce futurysty” – staroświecka. Nawet przy powierzchownej znajomości obu poetów wydaje się, że pomieszano tu role, ale najpewniej uznać wypada, że to w twórczości samej poetki tkwią przesłanki tych paradoksalnych werdyktów (Piotr Kuncewicz, „Biologia czuła i okrutna – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego. Sylwetki 2”, pod red. Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982, s. 11-12).

Interpretacja

Cykl „Płyty Carusa” składa się z trzech fragmentów i jest poetyckim upamiętnieniem włoskiego „króla tenorów”, protoplastę nagrywania swoich wystąpień na na płytach gramofonowych, Enrico Caruso (1873-1921). O jego sławie i talencie świadczą miejsca występów. Ze swoim przełomowym tournee odwiedził największe sale koncertowe świata, m.in. La Scalę, Metropolitan Operę, Covent Garden i Operę Warszawską (1901 roku). Zmarł w 1920 roku wskutek poważnego krwotoku, jakiego doznał w czasie występu w Metropolitan Opera.


Istotą cyklu jest problem nieśmiertelności sztuki, rozumianej tu jako efekt mistrzowskiego wykonania arii operowej przez słynnego włoskiego tenora.

W pierwszym fragmencie podmiot liryczny opisuje wygląd adaptera, czyli elektrycznego gramofonu:
„Kołuje żałobny dysk
w trumiennym pudle odkrytem”.


Pamiętając, że Caruso jako pierwszy wśród tenorów utrwalił swoje wykonanie za pomocą tego nowoczesnego nośnika, w pamięć zapada porównanie stworzone przez podmiot. Oto adapter zostaje nazwany trumiennym pudłem, w którym kołuje „żałobny „dysk”. Ta metafora, zinterpretowana w kontekście kolejnych dwóch wersów („Caruso śpiewem wytryska, / a śmierć wtóruje mu zgrzytem...”) jest symbolem śmierci. Adapter, wydobywające śpiew tenora, jest swego rodzaju otwartą trumną, w której każdy może przyjrzeć się jego zwłokom, tak samo jak podziwiać śpiew, wydobywający się z nowoczesnego urządzenia.

Druga strofa jest dowodem na przywrócenie Caruso żywym:
„Caruso – żywy aksamit,
życie ze szczęściem zżyte,
najżywszy ton między nami!”.

Dzięki obracaniu się płyty, płynnemu ruchowi dotykającej jej igły oraz dźwiękom, wydobywającym się w ten sposób z głośników sprzętu, posiadacz cudownego głosu „wraca” na chwilę do życia. Krótkotrwałość tego powrotu spowodowana jest wydobywającą się z pauz pomiędzy dźwiękami śmiercią, która w końcu „zatrzymuje płytę” i zabiera Caruso.

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja

Wierzyński Kazimierz
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza

Inne
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu





Tagi: