Płyty Carusa - analiza i interpretacja ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Kilka słów wstępu

Cykl „Płyty Carusa” Maria Pawlikowska-Jasnorzewska opublikowała w 1930 roku, w przełomowym zbiorze „Profil białej damy”. Innowacyjność tego tomu polega na przemianie jego autorki z tworzącej lirykę miłosną w zgrabnych formach miniatur poetyckich w lubującą się w zagadnieniach spirytystyczno-okultystycznych i problematyce egzystencjalnej.

Wśród głównych motywów cyklu wyróżnić należy przede wszystkim nieśmiertelność, rozumianą przez poetkę nie jako wartość nauki chrześcijańskiej, lecz – w myśl filozofii Horacego - jako skutek artystycznego procesu tworzenia.

O przełomowości tomu świadczą opinie dwóch współczesnych poetce twórców: Juliana Przybosia i jego imiennika, Tuwima. Ten pierwszy, będąc pod wrażeniem jej „nowoczesności oraz postępowości poetyckiej” po latach pisał: (…) ona jedna spośród skamandrytów wolna była w całej swojej poezji od młodopolszczyzny. (…) Dziś już dostrzega to wielu, ćwierć wieku temu wiedzieli to tylko konsekwentni antysymboliści, tj, poeci awangardy – i to ich właśnie (ten antysymbolizm) z Pawlikowską w poezji łączyło. Z kolei będący jego poetycką antytezą Tuwim apostrofował: O staroświecka, młoda pani z Krakowa”. Jak słusznie konstatuje autor tego zestawienia – Piotr Kuncewicz – „dla piewcy ładu i unizmu Pawlikowska była nowoczesna, a dla „pierwszego w Polsce futurysty” – staroświecka. Nawet przy powierzchownej znajomości obu poetów wydaje się, że pomieszano tu role, ale najpewniej uznać wypada, że to w twórczości samej poetki tkwią przesłanki tych paradoksalnych werdyktów (Piotr Kuncewicz, „Biologia czuła i okrutna – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego. Sylwetki 2”, pod red. Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982, s. 11-12).

Interpretacja

Cykl „Płyty Carusa” składa się z trzech fragmentów i jest poetyckim upamiętnieniem włoskiego „króla tenorów”, protoplastę nagrywania swoich wystąpień na na płytach gramofonowych, Enrico Caruso (1873-1921). O jego sławie i talencie świadczą miejsca występów. Ze swoim przełomowym tournee odwiedził największe sale koncertowe świata, m.in. La Scalę, Metropolitan Operę, Covent Garden i Operę Warszawską (1901 roku). Zmarł w 1920 roku wskutek poważnego krwotoku, jakiego doznał w czasie występu w Metropolitan Opera.


Istotą cyklu jest problem nieśmiertelności sztuki, rozumianej tu jako efekt mistrzowskiego wykonania arii operowej przez słynnego włoskiego tenora.

W pierwszym fragmencie podmiot liryczny opisuje wygląd adaptera, czyli elektrycznego gramofonu:
„Kołuje żałobny dysk
w trumiennym pudle odkrytem”.

Pamiętając, że Caruso jako pierwszy wśród tenorów utrwalił swoje wykonanie za pomocą tego nowoczesnego nośnika, w pamięć zapada porównanie stworzone przez podmiot. Oto adapter zostaje nazwany trumiennym pudłem, w którym kołuje „żałobny „dysk”. Ta metafora, zinterpretowana w kontekście kolejnych dwóch wersów („Caruso śpiewem wytryska, / a śmierć wtóruje mu zgrzytem...”) jest symbolem śmierci. Adapter, wydobywające śpiew tenora, jest swego rodzaju otwartą trumną, w której każdy może przyjrzeć się jego zwłokom, tak samo jak podziwiać śpiew, wydobywający się z nowoczesnego urządzenia.

Druga strofa jest dowodem na przywrócenie Caruso żywym:
„Caruso – żywy aksamit,
życie ze szczęściem zżyte,
najżywszy ton między nami!”.
Dzięki obracaniu się płyty, płynnemu ruchowi dotykającej jej igły oraz dźwiękom, wydobywającym się w ten sposób z głośników sprzętu, posiadacz cudownego głosu „wraca” na chwilę do życia. Krótkotrwałość tego powrotu spowodowana jest wydobywającą się z pauz pomiędzy dźwiękami śmiercią, która w końcu „zatrzymuje płytę” i zabiera Caruso.

strona:    1    2    3  


Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Żal - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza

Jasieński Bruno
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja

Leśmian Bolesław
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza

Wierzyński Kazimierz
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza

Inne
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia





Tagi:
Partner serwisu: