Pan Błyszczyński - interpretacja ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Pan Błyszczyński - interpretacja

„Jak wielu innych poetów, którzy kontynuowali poetykę symbolizmu, chciał wyrażać niewyrażalne, tworząc teksty z założenia tajemnicze, niewyjaśnione do końca, gdzie znaki i znaczenia nie pokrywają się tocząc ze sobą subtelną grę, gdzie słowa ukazują swoje przepastne głębie, a sensy zdań przenikają się wzajemnie posłuszne prawu metamorfoz, ogarniającemu całość uniwersum poetyckiego. Jak inni wielcy poeci traktował mowę – także i przede wszystkim mowę poetycką – jako uobecnienie rzeczywistości. Proces rozszyfrowywania poezji jest więc równie nieskończony dla człowieka, jak dociekanie prawdy o świecie. Po długim przebywaniu w rzeczywistości kreowanej przez poetę, możemy przerwać wyjaśnienie znaczeń – ale tylko wtedy, kiedy czujemy, iż wiemy więcej, niż potrafimy powiedzieć” (Krzysztof Dybciak, „Bolesław Leśmian”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego. Sylwetki 1”, pod red. Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982, s. 513).

Problematyka wiersza Bolesława Leśmiana „Pan Błyszczyński” krąży wokół kwestii obecnych od dawna w wersach polskiej i światowej poezji. Określenie jej mianem filozoficzno-egzystencjalnej czy metafizycznej nie przybliży czytelnikowi znaczenia tego utworu w dorobku autora, więc słusznym wydaje się być dokładna analiza postawionych przez niego pytań i ewentualnych odpowiedzi, z których przebijają się trzy główne motywy: istota i wpływ wyobraźni na życie jednostki, rola i poprawne czerpanie z poetyckiego natchnienia oraz relacja człowiek-Bóg.

Wiersz jest przede wszystkim opowieścią o losach tytułowego pana Błyszczyńskiego, który obok Dusiołka, Śnigrobka czy Bajdały wpisuje się w krąg Leśmianowskich bohaterów fantastycznych i wzbogaca kanon polskiej poezji baśniowego nurtu.

Na przykładzie przygód Błyszczyńskiego podmiot liryczny pyta o rolę i miejsce człowieka w wypełnionym florą i fauną świecie, o rodzaj stosunków i zależności, łączących płaszczyznę umysłu i fizyczności i występujących między jednostką a kosmosem. W pewnym momencie pojawia się także kwestia kreacjonizmu, a dokładnie prawa człowieka do stworzenia własnego, prywatnego świata czy być może zdanie się w tej sprawie na łaskę i prawo Boga.


Sytuacja liryczna w wierszu jest skomplikowana, lecz możliwa do w miarę precyzyjnego odczytania. Leśmian stworzył opis niezwykłego, magicznego ogrodu, który „zielenieje na wymroczu, / Gdzie się cud rozrasta w zgrozę i bezprawie”. Po chwili czytelnik zdaje sobie sprawę, iż cudowny sad jest miejsce wymyślonym przez obdarzonego ogromną wyobraźnią pana Błyszczyńskiego, który stworzył go – „wywiódł z nicości” – „błyszczydłami swych oczu”. „Creatio ex nihilio”, czyli kreację z niczego możemy rozpatrywać także dosłownie – nie jako dowód na boskie możliwości oczu bohatera, lecz jako fizyczne stworzenie wymyślonego od podstaw ogrodu, czyli zasadzenie drzew i krzewów i przekopanie działki.

Stworzywszy swój ogród, w kolejnej zwrotce Błyszczyński zaczyna się po nim przechadzać, dyskutując przy okazji z Bogiem o pięknie i magii tego miejsca, warto dłużej przyjrzeć się tej scenie z powodu swoistej gry, zapoczątkowanej przez Leśmiana i określanej fachowo mianem toposu odwróconego. Poeta odwrócił role znane ze Starego Testamentu, obsadzając w roli stwórcy rajskiego ogrodu nie Boga, lecz Błyszczyńskiego. Ten pierwszy, zamiast pochwał i wyrazów bezgranicznej miłości, wysłuchuje w świecie lirycznym Leśmiana wymówek tytułowego bohatera, który nie jest zadowolony z nieproszonej i niezapowiedzianej wizyty.

Kolejne strofy liryku są dalej opisem spaceru Błyszczyńskiego po ogrodzie, który – prócz Stwórcy – napotyka idealną kobietę. Nie kryjąc zdziwienia widokiem onirycznej zjawy w stworzonym przez siebie ogrodzie, bohater zachwyca się jej nieskazitelną urodą: złotymi rzęsami, których blaskiem mogła „rozwidnić (…) Dno zmyślonych jezior, gdzie mży śmierć zmyślona” czy długim i sprężystym warkoczem przypominającym morskie fale:

strona:    1    2    3  


Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Żal - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza

Jasieński Bruno
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja

Leśmian Bolesław
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza

Wierzyński Kazimierz
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza

Inne
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia





Tagi:
Partner serwisu: