Pan Błyszczyński - interpretacja ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Pan Błyszczyński - interpretacja

„Jak wielu innych poetów, którzy kontynuowali poetykę symbolizmu, chciał wyrażać niewyrażalne, tworząc teksty z założenia tajemnicze, niewyjaśnione do końca, gdzie znaki i znaczenia nie pokrywają się tocząc ze sobą subtelną grę, gdzie słowa ukazują swoje przepastne głębie, a sensy zdań przenikają się wzajemnie posłuszne prawu metamorfoz, ogarniającemu całość uniwersum poetyckiego. Jak inni wielcy poeci traktował mowę – także i przede wszystkim mowę poetycką – jako uobecnienie rzeczywistości. Proces rozszyfrowywania poezji jest więc równie nieskończony dla człowieka, jak dociekanie prawdy o świecie. Po długim przebywaniu w rzeczywistości kreowanej przez poetę, możemy przerwać wyjaśnienie znaczeń – ale tylko wtedy, kiedy czujemy, iż wiemy więcej, niż potrafimy powiedzieć” (Krzysztof Dybciak, „Bolesław Leśmian”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego. Sylwetki 1”, pod red. Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982, s. 513).

Problematyka wiersza Bolesława Leśmiana „Pan Błyszczyński” krąży wokół kwestii obecnych od dawna w wersach polskiej i światowej poezji. Określenie jej mianem filozoficzno-egzystencjalnej czy metafizycznej nie przybliży czytelnikowi znaczenia tego utworu w dorobku autora, więc słusznym wydaje się być dokładna analiza postawionych przez niego pytań i ewentualnych odpowiedzi, z których przebijają się trzy główne motywy: istota i wpływ wyobraźni na życie jednostki, rola i poprawne czerpanie z poetyckiego natchnienia oraz relacja człowiek-Bóg.

Wiersz jest przede wszystkim opowieścią o losach tytułowego pana Błyszczyńskiego, który obok Dusiołka, Śnigrobka czy Bajdały wpisuje się w krąg Leśmianowskich bohaterów fantastycznych i wzbogaca kanon polskiej poezji baśniowego nurtu.

Na przykładzie przygód Błyszczyńskiego podmiot liryczny pyta o rolę i miejsce człowieka w wypełnionym florą i fauną świecie, o rodzaj stosunków i zależności, łączących płaszczyznę umysłu i fizyczności i występujących między jednostką a kosmosem. W pewnym momencie pojawia się także kwestia kreacjonizmu, a dokładnie prawa człowieka do stworzenia własnego, prywatnego świata czy być może zdanie się w tej sprawie na łaskę i prawo Boga.


Sytuacja liryczna w wierszu jest skomplikowana, lecz możliwa do w miarę precyzyjnego odczytania. Leśmian stworzył opis niezwykłego, magicznego ogrodu, który „zielenieje na wymroczu, / Gdzie się cud rozrasta w zgrozę i bezprawie”. Po chwili czytelnik zdaje sobie sprawę, iż cudowny sad jest miejsce wymyślonym przez obdarzonego ogromną wyobraźnią pana Błyszczyńskiego, który stworzył go – „wywiódł z nicości” – „błyszczydłami swych oczu”. „Creatio ex nihilio”, czyli kreację z niczego możemy rozpatrywać także dosłownie – nie jako dowód na boskie możliwości oczu bohatera, lecz jako fizyczne stworzenie wymyślonego od podstaw ogrodu, czyli zasadzenie drzew i krzewów i przekopanie działki.

Stworzywszy swój ogród, w kolejnej zwrotce Błyszczyński zaczyna się po nim przechadzać, dyskutując przy okazji z Bogiem o pięknie i magii tego miejsca, warto dłużej przyjrzeć się tej scenie z powodu swoistej gry, zapoczątkowanej przez Leśmiana i określanej fachowo mianem toposu odwróconego. Poeta odwrócił role znane ze Starego Testamentu, obsadzając w roli stwórcy rajskiego ogrodu nie Boga, lecz Błyszczyńskiego. Ten pierwszy, zamiast pochwał i wyrazów bezgranicznej miłości, wysłuchuje w świecie lirycznym Leśmiana wymówek tytułowego bohatera, który nie jest zadowolony z nieproszonej i niezapowiedzianej wizyty.

Kolejne strofy liryku są dalej opisem spaceru Błyszczyńskiego po ogrodzie, który – prócz Stwórcy – napotyka idealną kobietę. Nie kryjąc zdziwienia widokiem onirycznej zjawy w stworzonym przez siebie ogrodzie, bohater zachwyca się jej nieskazitelną urodą: złotymi rzęsami, których blaskiem mogła „rozwidnić (…) Dno zmyślonych jezior, gdzie mży śmierć zmyślona” czy długim i sprężystym warkoczem przypominającym morskie fale:

strona:    1    2    3  


Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Żal - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza

Jasieński Bruno
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja

Leśmian Bolesław
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja

Wierzyński Kazimierz
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza

Inne
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego





Tagi:
Partner serwisu: