Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Pan Błyszczyński - interpretacja

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

„Jak wielu innych poetów, którzy kontynuowali poetykę symbolizmu, chciał wyrażać niewyrażalne, tworząc teksty z założenia tajemnicze, niewyjaśnione do końca, gdzie znaki i znaczenia nie pokrywają się tocząc ze sobą subtelną grę, gdzie słowa ukazują swoje przepastne głębie, a sensy zdań przenikają się wzajemnie posłuszne prawu metamorfoz, ogarniającemu całość uniwersum poetyckiego. Jak inni wielcy poeci traktował mowę – także i przede wszystkim mowę poetycką – jako uobecnienie rzeczywistości. Proces rozszyfrowywania poezji jest więc równie nieskończony dla człowieka, jak dociekanie prawdy o świecie. Po długim przebywaniu w rzeczywistości kreowanej przez poetę, możemy przerwać wyjaśnienie znaczeń – ale tylko wtedy, kiedy czujemy, iż wiemy więcej, niż potrafimy powiedzieć” (Krzysztof Dybciak, „Bolesław Leśmian”, [w:] „Poeci dwudziestolecia międzywojennego. Sylwetki 1”, pod red. Ireny Maciejewskiej, Warszawa 1982, s. 513).


Problematyka wiersza Bolesława Leśmiana „Pan Błyszczyński” krąży wokół kwestii obecnych od dawna w wersach polskiej i światowej poezji. Określenie jej mianem filozoficzno-egzystencjalnej czy metafizycznej nie przybliży czytelnikowi znaczenia tego utworu w dorobku autora, więc słusznym wydaje się być dokładna analiza postawionych przez niego pytań i ewentualnych odpowiedzi, z których przebijają się trzy główne motywy: istota i wpływ wyobraźni na życie jednostki, rola i poprawne czerpanie z poetyckiego natchnienia oraz relacja człowiek-Bóg.

Wiersz jest przede wszystkim opowieścią o losach tytułowego pana Błyszczyńskiego, który obok Dusiołka, Śnigrobka czy Bajdały wpisuje się w krąg Leśmianowskich bohaterów fantastycznych i wzbogaca kanon polskiej poezji baśniowego nurtu.

Na przykładzie przygód Błyszczyńskiego podmiot liryczny pyta o rolę i miejsce człowieka w wypełnionym florą i fauną świecie, o rodzaj stosunków i zależności, łączących płaszczyznę umysłu i fizyczności i występujących między jednostką a kosmosem. W pewnym momencie pojawia się także kwestia kreacjonizmu, a dokładnie prawa człowieka do stworzenia własnego, prywatnego świata czy być może zdanie się w tej sprawie na łaskę i prawo Boga.


Sytuacja liryczna w wierszu jest skomplikowana, lecz możliwa do w miarę precyzyjnego odczytania. Leśmian stworzył opis niezwykłego, magicznego ogrodu, który „zielenieje na wymroczu, / Gdzie się cud rozrasta w zgrozę i bezprawie”. Po chwili czytelnik zdaje sobie sprawę, iż cudowny sad jest miejsce wymyślonym przez obdarzonego ogromną wyobraźnią pana Błyszczyńskiego, który stworzył go – „wywiódł z nicości” – „błyszczydłami swych oczu”. „Creatio ex nihilio”, czyli kreację z niczego możemy rozpatrywać także dosłownie – nie jako dowód na boskie możliwości oczu bohatera, lecz jako fizyczne stworzenie wymyślonego od podstaw ogrodu, czyli zasadzenie drzew i krzewów i przekopanie działki.

Stworzywszy swój ogród, w kolejnej zwrotce Błyszczyński zaczyna się po nim przechadzać, dyskutując przy okazji z Bogiem o pięknie i magii tego miejsca, warto dłużej przyjrzeć się tej scenie z powodu swoistej gry, zapoczątkowanej przez Leśmiana i określanej fachowo mianem toposu odwróconego. Poeta odwrócił role znane ze Starego Testamentu, obsadzając w roli stwórcy rajskiego ogrodu nie Boga, lecz Błyszczyńskiego. Ten pierwszy, zamiast pochwał i wyrazów bezgranicznej miłości, wysłuchuje w świecie lirycznym Leśmiana wymówek tytułowego bohatera, który nie jest zadowolony z nieproszonej i niezapowiedzianej wizyty.

Kolejne strofy liryku są dalej opisem spaceru Błyszczyńskiego po ogrodzie, który – prócz Stwórcy – napotyka idealną kobietę. Nie kryjąc zdziwienia widokiem onirycznej zjawy w stworzonym przez siebie ogrodzie, bohater zachwyca się jej nieskazitelną urodą: złotymi rzęsami, których blaskiem mogła „rozwidnić (…) Dno zmyślonych jezior, gdzie mży śmierć zmyślona” czy długim i sprężystym warkoczem przypominającym morskie fale:

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Biografia Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Miejsce Czechowicza w literaturze
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Powrót - interpretacja i analiza
Erotyk - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - interpretacja
But w butonierce - analiza
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - geneza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - analiza
Urszula Kochanowska - geneza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Topielec - interpretacja
Topielec - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Dziewczyna - analiza
Dwoje ludzieńków - geneza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - analiza
Dusiołek - geneza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - analiza
Szewczyk - interpretacja
Szewczyk - analiza
Pan Błyszczyński - geneza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La précieuse - geneza
La précieuse - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - interpretacja
Przedśpiew - analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Kowal – interpretacja
Kowal - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Ars poetica - interpretacja
Ars poetica - analiza

Słonimski Antoni
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja
Credo - analiza i interpretacja

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Rzecz czarnoleska - analiza
Wiosna. Dytyramb - geneza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - analiza
Mieszkańcy - geneza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - analiza
Do krytyków - geneza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - analiza
Prośba o piosenkę - geneza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - analiza
Sitowie - geneza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - analiza

Wierzyński Kazimierz
Kufer - geneza
Kufer - interpretacja
Kufer - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Motto - analiza i interpretacja
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

Inne
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Główne cechy polskiego futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne założenia futuryzmu
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Biografia Juliana Przybosia
Tematyka wierszy Przybosia
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Poetyka „Żagarów”





Tagi: