Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Dusiołek - interpretacja

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Sytuacja liryczna ballady Bolesława Leśmiana jest prosta: wiejskiego chłopa Bajdałę, wędrującego po świecie razem ze szkapą i wołem, ogarnia spowodowana ogromnym upałem senność. Wyszukawszy pod lasem ściółkę ze mchu i sprawdziwszy, czy nada się na posłanie – „Czy dogodna dla karku”, bohater układa się na niej wygodnie między szkapą a wołem i zapada w sen:
„Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął
I ziewnął wniebogłosy i splunął i zasnął”.

Po chwili pojawia się dziwaczny stwór, tytułowy Dusiołek:
„wiadomo, że szpecąc przystojność przestworza,
Wylazł z rowu Dusiołek, jak półbabek z łoża”.

Ludowa zjawa miała twarz podobną do żaby i do ślimaka („Pysk miał z żabia ślimaczy”), swoją figurą przypominała kwokę znoszącą jajo („A zad tyli, co kwoka, kiedy znosi jajo”), a jego ogon zdawał się być zrobiony ze skórzanego rzemyka („Ogon miał ci z rzemyka”).

Nie czekając na dalszy rozwój sytuacji, Dusiołek siada Bajdale na piersi i – czyniąc wedle swojego zwyczaju - zaczyna go dusić „aż coś warkło w chłopie! / Warkło, trzasło, spotniało!”.
Nadal pogrążony we śnie, obezwładniony niespodziewanym uciskiem Bajdała zaczyna sapać, dmuchać w wąsy, jęczeć, aż w końcu – wyczerpany i skonsternowany - wybucha płaczem:
„Sterał we śnie Bajdała
Pół duszy i pół ciała”,

Wysiłek na szczęście się opłacił, Bajdała „Wyparskał go nozdrzami, zmarszczył się i zbudził”, by po odzyskaniu normalnego tchu i tętna zacząć wypominać szkapie, że nie udzielił mu pomocy w walce z Dusiołkiem:
„Czemu zwieszasz swe chrapy?
Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić,
Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić!”.

Podobne wymówki i oskarżenia Bajdała skierował do swego wołu: 
„Czemuś skąpił mozołu?
Trzebać było rogami Dusiołka postronić,
Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić!”.

Gdy krótka lista współodpowiedzialnych za próbę uduszenia bohatera dobiegła końca, Bajdała zwraca się z dąsem do Boga, pytając o motywy stworzenia Dusiołka.


Wymowa wiersza Leśmiana, mimo baśniowej otoczki i ludowych nawiązań, jest jednoznaczna. Stawiane w nim pytania o powód istnienia zła na świecie niestety pozostają bez odpowiedzi, ale interesująca, po części śmieszna, ale zarazem przerażająca historia spotkania prostego, wiejskiego chłopa z obiektem jego dziecięcych strachów dowodzą ogromnej inteligencji autora. Mało który poeta umiałby w ludowej stylistyce z pozoru banalnej i naiwnej klechdy zawrzeć tyle uniwersalnych prawd, a pod pretekstem opowieści o konfrontacji przedstawiciela środowiska zabobonnego z obiektem jego strachu ukryć próbę dyskusji z Bogiem nad sensem powołania do życia zła. Zwrócenie się niewykształconego, prostego chłopa Bajdały z takim pytaniem do Stwórcy sprawia, iż „Dusiołek” otrzymują ponadczasową ścieżkę interpretacyjną: nie ważne jest pochodzenie czy wykształcenie człowieka – liczy się wrażliwość o otwarcie na świat.




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Biografia Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Miejsce Czechowicza w literaturze
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Powrót - interpretacja i analiza
Erotyk - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - interpretacja
But w butonierce - analiza
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - geneza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - analiza
Urszula Kochanowska - geneza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Topielec - interpretacja
Topielec - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Dziewczyna - analiza
Dwoje ludzieńków - geneza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - analiza
Dusiołek - geneza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - analiza
Szewczyk - interpretacja
Szewczyk - analiza
Pan Błyszczyński - geneza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La précieuse - geneza
La précieuse - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - interpretacja
Przedśpiew - analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Kowal – interpretacja
Kowal - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Ars poetica - interpretacja
Ars poetica - analiza

Słonimski Antoni
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja
Credo - analiza i interpretacja

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Rzecz czarnoleska - analiza
Wiosna. Dytyramb - geneza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - analiza
Mieszkańcy - geneza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - analiza
Do krytyków - geneza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - analiza
Prośba o piosenkę - geneza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - analiza
Sitowie - geneza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - analiza

Wierzyński Kazimierz
Kufer - geneza
Kufer - interpretacja
Kufer - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Motto - analiza i interpretacja
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

Inne
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Główne cechy polskiego futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne założenia futuryzmu
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Biografia Juliana Przybosia
Tematyka wierszy Przybosia
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Poetyka „Żagarów”





Tagi: