Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Dziewczyna - analiza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Utwór Bolesława Leśmiana pt. „Dziewczyna” jest przykładem ballady filozoficznej, czego dowodzi chociażby pomieszanie w nim elementów świata realnego i nierzeczywistego.

Choć tytuł wskazuje na żeńską bohaterką, jest jednak inaczej. Głównymi postaciami tekstu jest dwunastu braci próbujących odnaleźć tajemniczą Dziewczynę. Zabieg używania zawsze wielkiej litery przy jej wprowadzeniu sugeruje, iż czytelnik nie powinien upatrywać w niej jakiejś konkretnej osoby posiadającej określone dane osobowe czy charakterystyczny wygląd, lecz raczej rozszerzyć próbę wyobrażenia sobie Dziewczyny do idei, której odkryciu bracia poświęcili życie. Leśmian wprowadził ją do ballady jako cel marzeń dwunastu mężczyzn.

Podmiotem lirycznym nie jest zatem tytułowa Dziewczyna, lecz obserwujący z boku zmagania dwunastu braci z ogromnym murem podmiot liryczny-mężczyzna (liryka pośrednia). Mimo zdystansowanej pozy chłodnego obserwatora, w relacji podmiotu – dokładnie w licznych wykrzyknieniach wzmacniających apostrofę do Boga - widać ślady emocjonalnego zaangażowania i opisanie tej historii przez pryzmat osobistych uczuć:
„Lecz dzielne młoty – Boże mój – mdłej nie poddały się żałobie!
I same przez się biły w mur, huczały spiżem same w sobie!”

Podmiotowi nie udało się uniknąć śladów subiektywnego wartościowania:
„Nic – tylko płacz i żal i mrok i niewiadomość i zatrata!
Takiż to świat! Niedobry świat! Czemuż innego nie ma świata?”.


Tekst składa się z dwudziestu dwuwersowych strof. „Dziewczyna” jest wierszem sylabotonicznym, ośmiostopowcem jambicznym z hiperkatalaksą. Jak w większości swoich utworów, także i tu Leśmian pozostał wierny tradycyjnej wersyfikacji, odcinając się od panującej w pierwszej połowie XX wieku modzie na tworzenie tzw. białych wierszy. Nie poskąpił „Dziewczynie” zróżnicowanych rymów, nadających jej określony rytm i tempo. Sięgnął po znany układ rymów parzystych (AA BB) żeńskich:
O, prędzej skruszmy zimny głaz, nim śmierć Dziewczynę rdzą powlecze!” -
Tak, waląc w mur, dwunasty cień do jedenastu innych rzecze.

Kolejną cechą konstrukcji utworu jest jego trychotomiczność, czyli podział na trzy odrębne fazy, które możemy nazwać:
  • I faza - czas ludzi,

  • II faza – czas cieni,

  • III faza – czas młotów.

Wiersz jest naszpikowany charakterystycznymi dla Leśmiana neologizmami: „głos zaprzepaszczony”, „daremny ramion sprzęg i usił”, „oddali ciała swe na strwon”, „powymarły”, „niewiadomość i zatrata”.


Prócz nich, wśród środków poetyckiego wyrazu za wymienienie zasługuje anafora, przejawiająca się w tym wypadku w powtarzaniu spójnika „i” na początku wersów:
„I powymarły jeszcze raz, bo nigdy dość się nie umiera…
I nigdy dość, i nigdy tak, jak tego pragnie ów co kona!…
I znikła treść – i zginął ślad – i powieść o nich już skończona!”


Kolejną cechą formalną tekstu są powtarzające się w nim struktury quasi-dialogowe, będące wyznacznikiem tradycyjnej ballady:
„O, prędzej skruszmy zimny głaz, nim śmierć Dziewczynę rdzą powlecze!” -
Tak, waląc w mur, dwunasty cień do jedenastu innych rzecze.
Mówili o niej: ” Łka więc jest!”

Leśmian wykorzystał także środek zwany synekdochą. Aby jeszcze bardzie uplastycznić i wzmocnić znaczenie śmierci z wycieńczenia dwunastu braci, ukazał obumieranie pojedynczych członków ich ciała:
„Łamią się piersi, trzeszczy kość, próchnieją dłonie, twarze bledną…
I wszyscy w jednym zmarli dniu i noc wieczystą mieli jedną!”.

Prócz tej figury stylistycznej, rolę „spowalniacza” akcji i warunek dokładniejszego prześledzenia wersów traktujących o śmierci bohaterów pełnią także liczne wyliczenia:

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Biografia Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Miejsce Czechowicza w literaturze
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Powrót - interpretacja i analiza
Erotyk - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - interpretacja
But w butonierce - analiza
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - geneza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - analiza
Urszula Kochanowska - geneza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Topielec - interpretacja
Topielec - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Dziewczyna - analiza
Dwoje ludzieńków - geneza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - analiza
Dusiołek - geneza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - analiza
Szewczyk - interpretacja
Szewczyk - analiza
Pan Błyszczyński - geneza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La précieuse - geneza
La précieuse - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - interpretacja
Przedśpiew - analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Kowal – interpretacja
Kowal - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Ars poetica - interpretacja
Ars poetica - analiza

Słonimski Antoni
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja
Credo - analiza i interpretacja

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Rzecz czarnoleska - analiza
Wiosna. Dytyramb - geneza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - analiza
Mieszkańcy - geneza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - analiza
Do krytyków - geneza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - analiza
Prośba o piosenkę - geneza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - analiza
Sitowie - geneza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - analiza

Wierzyński Kazimierz
Kufer - geneza
Kufer - interpretacja
Kufer - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Motto - analiza i interpretacja
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

Inne
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Główne cechy polskiego futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne założenia futuryzmu
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Biografia Juliana Przybosia
Tematyka wierszy Przybosia
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Poetyka „Żagarów”





Tagi: