Żal - analiza i interpretacja ostatnidzwonek.pl
      Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Żal - analiza i interpretacja

Józef Czechowicz napisał swój wiersz „Żal” między 1918, a 1939 rokiem, czyli w okresie przejściowym między I a II wojną światową. Umieściwszy go w tomiku „nuta człowiecza”, zszokował wszystkich odbiorców słowami o krematoriach, przewidywaniami zlikwidowania wszystkich przedstawicieli narodu żydowskiego czy wizją rzek wypełnionych krwią, a nie przejrzystą wodą oraz podzielił się swoim smutkiem z powodu niewyciągnięcia przez ludzi nauczki z doświadczeń I wojny światowej.

Na zadane w tym liryku pytania o czas powrotu ludzkości po takiej traumie do mniej więcej „normalnego” życia, o szanse podźwignięcia się z koszmaru antysemityzmu czy o możliwość nastania czasów, gdy ludzi nie będzie dzielił kolor włosów czy zarys nosa poeta nie otrzymał niestety odpowiedzi. Zginął 9 września 1939 roku w zakładzie fryzjerskim podczas bombardowania miasta, zaledwie w kilka dni po premierze wiersza wśród oszołomionych wizją lubelskiego katastrofisty czytelników.

„Czy zdąży kręta rzeka z braterskiej krwi odrdzawieć”, czyli interpretacja

Zgodnie z tytułem wiersza, Józef Czechowicz uczynił tematem liryku żal i jemu pokrewne uczucia: smutek, nostalgię, niepokój, przygnębienie. Wszystkie one zostały wywołane wizją nadchodzącej wojny, mimo iż utwór został napisany kilka lat przez jej oficjalnym wybuchem.

Podmiot liryczny jest osobą wyrażającą wspomniane emocje. Żałuje, że nie odzyska tego, co stracił, że ta zmiana jest bezpowrotna i nieodwracalna. Został ucharakteryzowany na cierpiętnika, na świętego, który ma siwe włosy („głowę która siwieje a świeci jak świecznik / kiedy srebrne pasemka wiatrów przefruwają”) i podąża w jakimś konkretnym celu przed siebie, o czym dowodzi występujący w jednym z wersów zwrot „idźże” (interpretowany zarówno jako rozkaz kierowany do podmiotu lirycznego, jak również do odbiorcy liryku).
Opisem wędrówki, do której determinuje owy zwrot, jest druga zwrotka „Żalu”:
„tak chodzić tak oglądać sceny sny festyny
roztrzaskane szybki synagog
płomień połyskujący grube statków liny
płomień miłości
nagość”


Przenika z niego uczucie niepokoju i zbliżającego się zagrożenia, czego dowodzą „roztrzaskane szybki synagog” – symbol antysemickich ataków na prywatne mieszkania i sklepy prowadzone przez Żydów i nawiązanie do nocy kryształowej, podczas której hitlerowcy powybijali witryny sklepów i zakładów żydowskich, i „płomień połyskujący grube statków liny”. Dwukrotne pojawienie się słowa „płomień”, raz w kontekście pożaru lin, a drugi w odniesieniu do miłości wskazuje na realizację ideologii stworzenia czystej aryjskiej rasy. Metaforyczny ogień pochłaniał zarówno wszystkie możliwe sposoby ucieczki wyznawców Mojżesza (np. statki do Ameryki), jak i obracał w proch ciała nagich Żydów, zamykanych w komorach krematoryjnych, gazowanych i palonych w piecach. W tym kontekście należy interpretować właśnie zwrot „płomień miłości” – kochający bezwarunkowo Hitlera Niemcy nie wahali się mordować Żydów i masowo zmniejszać ich populację.

W kolejnych fragmentach liryku Czechowicz maluje dokładnie swoją wizję wojny, znaną z doświadczeń lat 1914-1918 i uzupełnioną przekonaniem o wybudowaniu obozów, istnieniem polityki antysemickiej czy pochłonięciu przez II wojnę milionów ofiar:
„tak wysłuchiwać ryku głodnych ludów
a to jest inny glos niż ludzi głodnych płacz

zniża się wieczór świata tego
nozdrza wietrzą czerwony udój
z potopu gorącego
zapytamy się wzajem ktoś zacz”


Świat zostanie zdominowany przez głód (pragnienie jedzenia, jak i żądza śmierci), wszędzie będzie rozprzestrzeniał się strach, cierpienie będzie udziałem wszystkich. Owy „ryk” jest świadectwem zamiany człowieka w zwierze, odejściem od praw cywilizacji na rzecz praw dżungli. Dowodzi tego skonfrontowanie „ryku głodnych ludów” z „płaczem głodnych” i zaznaczenie, że to całkowicie inne dźwięki.

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Miejsce Czechowicza w literaturze
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja

Wierzyński Kazimierz
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza

Inne
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu





Tagi: