Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Sam - analiza i interpretacja

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Józef Czechowicz umieścił wiersz „Sam” w tomiku „Ballada z tamtej strony”, opublikowanych w 1932 roku i przepełnionym wierszami utrzymanymi w charakterystycznym dla poety nastroju – nadchodzącej i nieodwracalnej zagłady.

Interpretacja

Liryk Czechowicza przepełniony jest wieloma uczuciami. Poeta maluje w nim stan swojej duszy, w której miłość i poczucie bezpieczeństwa wypychane są przez strach przed zbliżającym się, a nieuzasadnionym z punktu widzenia 1932 roku niebezpieczeństwem. Wiersz jest dowodem na talent wizjonerski poety, który na kilka lat przed wybuchem największego zbrojnego konfliktu w dziejach świata przewidywał nadchodzącą klęskę europejskiej cywilizacji i moralno-etycznych zasad człowieka.

Odwieczna potrzeba odnalezienia spokoju wydaje się być niedostępna dla pokolenia żyjącego w latach 30. XX wieku. Pozostało mu jedynie dostosowanie się do otaczającej go rzeczywistości oraz oczekiwanie na to, co nieuniknione.

Liryk rozpoczyna się informacją o złowieszczym, a bezzasadnym krzykiem:
„u dna ostrego krzyku
nic się nie jawi”

Nie wiadomo, co jest przyczyną głośnego, charakterystycznego bardziej dla zwierzęcia, niż człowieka wrzasku. Zwrot „nic się nie jawi” wskazuje, że wycie nie jest spowodowane jakimś konkretnym widokiem czy sytuacją. Wynika bardziej z napadającego czasem człowieka poczucia bezsensu i przeczucia o ulotności życia, niż z określonych powodów.

W kolejnych wersach poeta opowiada o mieszkańcach pewnej wsi, którzy żyją według odwiecznych praw przyrody, dzieląc swój czas między obowiązki w polu i w domu oraz nie zdając sobie sprawy z nadchodzącego Armagedonu:
„nici pajęcze na strzechach
płatki lecą pod zorzę
świtem
wiatrak ręce ogromne rozłożył
nad żytem
chociaż rola wędruje bruzdami wzdłuż
od horyzontu do horyzontu
od zórz do zórz
nie ma spokoju”

Ostatni wers przytoczonego fragmentu wskazuje, że przed nadchodzącym niebezpieczeństwem spokoju nie zazna się nawet na położonej z dala od miasta wsi. Tam także, gdy rozpocznie się wojna, dotrą czołgi, spadną bomby, wkroczą nieprzyjacielskie wojska. Krew i płomienie pokryją wszystko. Symbolem tej zmiany jest nasilający się w kolejnych wersach kolor czerwony, będący motywem zaczerpniętym z Biblii:
„słowami czerwonymi
strunami czerwonymi
za rozpalonym czołem
ciemny tors mostu nad ciszą
wszędzie czerwienie kołem
płomienie wisząc
w mętnym strumieniu sekund
grożą
powodzią wieków
straszniej niż noc
straszniej niż burza
niż sen”

Choć nie możemy sobie wyobrazić czegoś bardziej mrocznego i przerażającego, niż noc, burza czy senny koszmar, autor wiersza zdaje sobie sprawę, że po wybuchu wojny nadejdzie czas znacznie potworniejszych zjawisk. Będzie:
„straszniej niż noc
straszniej niż burza
niż sen”


Analiza

Katastroficzny liryk przedstawiciela awangardy Józefa Czechowicza o wiele mówiącym tytule „Sam” jest złożony z czterech nieregularnych strof, z których pierwsza to siedemnaście, druga cztery, trzecia trzy, a czwarta dwanaście wersów.

Wypełnione są one niedopowiedzeń i dwuznacznościami, wśród których na wspomnienie zasługują metafory „noc jedwabi żałobnych” czy „drzewa szeregami bojowo”. W tym wierszu nic nie jest powiedziane wprost. Poeta nadchodzącą wojnę ubrał w mroczną, Apokaliptyczną szatę skrótów myślowych, których rozszyfrowanie i dopowiedzenie leży – jak przystało na założenia awangardzistów - w gestii czytelnika.



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Biografia Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Miejsce Czechowicza w literaturze
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
Żal - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Powrót - interpretacja i analiza
Erotyk - interpretacja i analiza
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

Jasieński Bruno
But w butonierce - interpretacja
But w butonierce - analiza
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

Leśmian Bolesław
W malinowym chruśniaku - geneza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - analiza
Urszula Kochanowska - geneza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - analiza
Topielec - interpretacja
Topielec - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Dziewczyna - analiza
Dwoje ludzieńków - geneza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - analiza
Dusiołek - geneza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - analiza
Szewczyk - interpretacja
Szewczyk - analiza
Pan Błyszczyński - geneza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - analiza

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
La précieuse - geneza
La précieuse - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
Płyty Carusa - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Przedśpiew - interpretacja
Przedśpiew - analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Kowal – interpretacja
Kowal - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Ars poetica - interpretacja
Ars poetica - analiza

Słonimski Antoni
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja
Credo - analiza i interpretacja

Tuwim Julian
Sokrates tańczący - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Rzecz czarnoleska - analiza
Wiosna. Dytyramb - geneza
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - analiza
Mieszkańcy - geneza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - analiza
Do krytyków - geneza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - analiza
Prośba o piosenkę - geneza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - analiza
Sitowie - geneza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - analiza

Wierzyński Kazimierz
Kufer - geneza
Kufer - interpretacja
Kufer - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Motto - analiza i interpretacja
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

Inne
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Główne cechy polskiego futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne założenia futuryzmu
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Biografia Juliana Przybosia
Tematyka wierszy Przybosia
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Poetyka „Żagarów”





Tagi: