Dwudziestolecie miedzywojenne | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Dwudziestolecie miedzywojenne

JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

„Rozumiejąc jasno, że sporadyczna i izolowana reforma sztuki w oderwaniu jej od samego życia, którego, tętnem i funkcją organiczną jest sztuka każda, musi się okazać z gruntu czczą, bezowocną i jałową, nie mając jednocześnie czasu na żadne kroki przedwstępne i przygotowawcze w tym kierunku - życie i sztuka polska grożą zaduszeniem, a jedynym możliwym i skutecznym w takim wypadku środkiem jest niezwłoczna tracheotomia - my, futuryści polscy, przystępujemy z dniem dzisiejszym do wielkiej radykalnej przebudowy i reorganizacji życia polskiego i wzywamy wszystkich obywateli wolnej Rzeczypospolitej Polskiej do zorganizowanego współdziałania i pomocy” – fragment „Mańifestu w sprawie natyhmiastowej futuryzacji żyća”.



„JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską” - dzieło poetów skupionych wokół pisma „Katarynka”, Brunona Jasieńskiego, Tytusa Czyżewskiego, Stanisława Młodożeńca i Anatola Sterna, zostało opublikowane w Krakowie w czerwcu 1921 roku. Od momentu premiery zbiór kontrowersyjnych, pełnych prowokacyjnych tez i odniesień artykułów został nazywany pierwszym manifestem polskich futurystów.

W jego skład weszły „mańifesty”:
- „Mańifest w sprawie natyhmiastowej futuryzacji żyća”,
- „Mańifest w sprawie ortografji fonetycznej”,
- „Mańifest w sprawie poezji futurystycznej”,
- „Mańifest w sprawie krytyki artystycznej”.

Interpretacja i analiza

Zbiór programowych tekstów polskich futurystów zawiera kluczowe wyznaczniki stylu realizowanej przez nich sztuki. Wszystkie są napisane we właściwym dla Jasieńskiego i jego kompanów języku: opartym na zasadach fonetycznych i skojarzeniach.

Za najważniejsze przesłanki propagowanej w nich filozofii i poetyki można uznać:
  • zerwanie z niepotrafiącą sprostać współczesnym problemom tradycją (zamiana czołowych XIX i XX-wiecznych nurtów - kubizmu, ekspresjonizmu, prymitywizmu, dadaizmu i innych „izmów” - na „onanizm”), dekadenckimi i romantycznymi wartościami oraz logiką, określoną mianem „wynalazku burżuazji”;

  • wprowadzenie nowego stylu, nazwanego „futuryzmem”, przeznaczonego dla obywateli nowej, wolnej, Polski;

  • zaznaczenie łączności polskich twórców z rosyjskimi, traktowanymi jak nauczyciele i mentorzy;

  • poszukiwanie nowych wyzwań, tendencji, tematów, motywów, środków wyrazu celem nowych artystów w myśl zadania: „Każdy artysta obowiązany jest stworzyć zupełnie nową, niebywałą dotąd sztukę, którą ma prawo nazwać swoim imieniem”, w tym celu musi wyjść poza schemat w myśl hasła: „Artyści na ulicę!”, z kin i teatrów na miejski rynek, do tramwajów, samochodów, parków;

  • określenie nowych wyznaczników dzieła sztuki i podkreślenie roli czystego słowa w poezji;

  • konieczność tworzenia plakatów, mających zastąpić relikty przeszłości, czyli książki;

  • zamiast mówienia o nieistotnych, metafizycznych kwestiach, poezja ma traktować o rzeczach zwykłych i zaprzątających człowiekowi głowę podczas codziennych czynności: „Trzeba otworzyć na oścież wszystkie drzwi i okna, niech wywieje ten swąd piwnic i kościelnego kadzidła którym od dziecka uczyli was oddychać. Zaopatrzeni w gigantyczne respiratory, idziemy wam na spotkanie”;

  • zanegowanie wartości krytyki artystycznej, realizowanej na początku lat dwudziestych XX wieku, na rzecz oddania tego prawa i przywileju autorom dzieł: „Jako najbliżej rzeczy stojący i najbardziej, bądź co bądź kompetentni - mogą powiedzieć na ten temat parę ciekawych słów, co w porównaniu z bezpłciową miamlaniną tzw. "krytyków zawodowych" będzie już skarbem nie do obliczenia. Publiczność będzie miała recenzje, o które jej chodzi, i to z najpierwszego źródła, zecerzy zaś nie będą nadal zmuszani do składania długich kolumn bzdur i niepotrzebności, co w związku z ich uświadomieniem klasowym stanowczo nie powinno być dopuszczalne”.






  • On chce TO zrobić,
    a Ty nie jesteœ gotowa?

    10 zdań, które pomogą Ci
    zatrzymać chłopaka przy sobie!

    Mój pierwszy raz...

    Zobacz inne artykuły:

    Czechowicz Józef
    Biografia Józefa Czechowicza
    Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
    Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
    Miejsce Czechowicza w literaturze
    modlitwa żałobna - analiza i interpretacja
    Sam - analiza i interpretacja
    Żal - analiza i interpretacja

    Gałczyński Konstanty Ildefons
    Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
    Serwus, madonna - analiza i interpretacja
    Niobe - analiza i interpretacja
    Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
    Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
    Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
    Spotkanie z matką - analiza i interpretacja
    Wit Stwosz - analiza i interpretacja

    Iwaszkiewicz Jarosław
    Powrót - interpretacja i analiza
    Erotyk - interpretacja i analiza
    Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja

    Jasieński Bruno
    But w butonierce - interpretacja
    But w butonierce - analiza
    JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską

    Leśmian Bolesław
    W malinowym chruśniaku - geneza
    W malinowym chruśniaku - interpretacja
    W malinowym chruśniaku - analiza
    Urszula Kochanowska - geneza
    Urszula Kochanowska - interpretacja
    Urszula Kochanowska - analiza
    Topielec - interpretacja
    Topielec - analiza
    Dziewczyna - interpretacja
    Dziewczyna - analiza
    Dwoje ludzieńków - geneza
    Dwoje ludzieńków - interpretacja
    Dwoje ludzieńków - analiza
    Dusiołek - geneza
    Dusiołek - interpretacja
    Dusiołek - analiza
    Szewczyk - interpretacja
    Szewczyk - analiza
    Pan Błyszczyński - geneza
    Pan Błyszczyński - interpretacja
    Pan Błyszczyński - analiza

    Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
    La précieuse - geneza
    La précieuse - analiza i interpretacja
    Miłość - analiza i interpretacja
    Płyty Carusa - analiza i interpretacja

    Staff Leopold
    Przedśpiew - interpretacja
    Przedśpiew - analiza
    Deszcz jesienny – interpretacja
    Deszcz jesienny – analiza
    Kowal – interpretacja
    Kowal - analiza
    Wysokie drzewa - interpretacja
    Wysokie drzewa - analiza
    Curriculum vitae - interpretacja
    Curriculum vitae - analiza
    Kartoflisko - interpretacja
    Kartoflisko - analiza
    Ars poetica - interpretacja
    Ars poetica - analiza

    Słonimski Antoni
    Smutno mi Boże - analiza i interpretacja
    Credo - analiza i interpretacja

    Tuwim Julian
    Sokrates tańczący - interpretacja
    Sokrates tańczący - analiza
    Rzecz czarnoleska - interpretacja
    Rzecz czarnoleska - analiza
    Wiosna. Dytyramb - geneza
    Wiosna. Dytyramb - interpretacja
    Wiosna. Dytyramb - analiza
    Mieszkańcy - geneza
    Mieszkańcy - interpretacja
    Mieszkańcy - analiza
    Do krytyków - geneza
    Do krytyków - interpretacja
    Do krytyków - analiza
    Prośba o piosenkę - geneza
    Prośba o piosenkę - interpretacja
    Prośba o piosenkę - analiza
    Sitowie - geneza
    Sitowie - interpretacja
    Sitowie - analiza

    Wierzyński Kazimierz
    Kufer - geneza
    Kufer - interpretacja
    Kufer - analiza
    Zielono mam w głowie - interpretacja
    Zielono mam w głowie - analiza
    Motto - analiza i interpretacja
    Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

    Inne
    Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
    Główne cechy polskiego futuryzmu
    Fazy rozwoju futuryzmu
    Główne założenia futuryzmu
    Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
    Program i poetyka awangardy krakowskiej
    Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku
    Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
    Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
    Biografia Juliana Przybosia
    Tematyka wierszy Przybosia
    Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
    Powstanie i rozwój „Żagarów”
    Ideowe podłoże „Żagarów”
    Poetyka „Żagarów”





    Tagi: